EAC Belgesi Nedir? Rusya Ve Avrasya Pazarı İçin Zorunlu Uygunluk (Sertifika Vs Deklarasyon)

Rusya, Kazakistan, Belarus, Kırgızistan ve Ermenistan'dan oluşan Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) pazarına ürün ihraç etmek, yaklaşık 180 milyonluk bir tüketici kitlesine ulaşmak demektir. Bölgeye giriş kapısını açan zorunlu uygunluk belgesi ise halk arasında "Rusya Belgesi" olarak da bilinen EAC Belgesidir. Eurasian Conformity (Avrasya Uygunluğu) kelimelerinin kısaltması olan EAC, ürününüzün Birliğin teknik düzenlemelerine ve güvenlik kurallarına uyduğunu kanıtlar. Avrupa Birliği pazarındaki CE işaretinin Avrasya'daki karşılığı olarak düşünebilirsiniz; ancak ayrı bir pazar, ayrı bir mevzuat söz konusudur.

EAC Belgesi Nedir?

EAC Belgesi, AEB üyesi ülkelerin topraklarında bir ürünün serbest dolaşımına izin veren resmi uygunluk belgesidir. Üzerinde EAC işareti taşıyan ürün, Birliğin sağlık, güvenlik ve çevre koruma gerekliliklerini karşıladığını beyan eder. Belgenin dayanağı, Gümrük Birliği Teknik Düzenlemeleri (TR CU - Technical Regulations of Customs Union) adı verilen ortak mevzuat setidir. Her ürün grubu kendi TR CU düzenlemesine tabidir ve uygunluk değerlendirmesi bu metinlere göre yapılır.

İhracatçı açısından mantık nettir: belge yoksa gümrük yoktur. AEB ülkelerine giren mal, EAC işareti taşımıyorsa ya gümrükte bekletilir ya da geri çevrilir. Tek bir belgeyle beş ülkenin tamamında geçerlilik kazanmanız ise sürecin en pratik yanıdır.

EAC işareti aynı zamanda tüketiciye verilen bir güvence niteliği taşır. Raftaki ürünün üzerindeki bu işaret, malın Birliğin ortak güvenlik testlerinden geçtiğini ve resmi sicile kayıtlı olduğunu gösterir. Gümrük memuru, denetim sırasında belgeyi bu sicil üzerinden doğrulayabilir; sahte ya da kayıtsız işaret kullanımı ciddi yaptırımlara yol açar. Markanızın pazardaki itibarı da büyük ölçüde belgenin gerçekliğine bağlıdır.

EAC Belgesi Hangi Ülkelerde Geçerli?

Belge, Gümrük Birliği anlaşması gereği aşağıdaki beş ülkenin tamamında tek seferde geçerlidir:

• Rusya Federasyonu
• Kazakistan
• Belarus (Beyaz Rusya)
• Kırgızistan
• Ermenistan

Her ülke için ayrı izin veya sertifika almaya gerek kalmaması, hem maliyet hem de zaman açısından ihracatçının lehine işler. Tek dosya, tek değerlendirme, beş pazara erişim anlamına gelir.

EAC Sertifikası mı, EAC Deklarasyonu mu? Risk Bazlı Ayrım

EAC uygunluk onayı iki ayrı belge türüyle sağlanır. Hangisinin gerektiğini ürünün risk seviyesi belirler; tercih meselesi değildir. Yüksek riskli gruplar Sertifika, düşük riskli gruplar Deklarasyon kapsamına girer. İki yolun farkı aşağıdaki tabloda toplanıyor:

Sertifika sürecinde ürün numunesi akredite bir laboratuvarda test edilir, gerektiğinde üretim tesisi denetlenir ve belge yıllık gözetime tabi tutulabilir. Deklarasyon yolunda ise üretici, AEB'de yerleşik temsilcisi aracılığıyla, kendi test ve teknik verilerine dayanarak uygunluğu beyan eder; süreç daha hızlı ilerler. Yanlış şema seçimi hem reddedilen başvuru hem de boşa giden zaman demektir; doğru sınıflandırma işin temelidir.

GOST-R'den EAC'ye Geçiş

Eski ihracatçılar GOST-R sistemini hatırlar. GOST-R, Rusya'nın kendi ulusal standart ve belgelendirme rejimiydi ve uzun yıllar Rusya pazarına girişin anahtarıydı. Gümrük Birliği'nin kurulmasıyla birlikte tekil ulusal sistemler yerini ortak mevzuata bıraktı. Artık Rusya, Kazakistan ve diğer üye ülkelere yapılan ihracatta esas alınan rejim, GOST-R değil TR CU düzenlemeleridir ve uygunluk EAC işaretiyle gösterilir.

Pratikteki fark şudur: GOST-R ulusal bir belgeyken, EAC beş ülkeyi kapsayan bölgesel bir uygunluktur. Bazı dar ürün gruplarında ulusal GOST onayları hâlâ devrede olsa da, çoğu ürün için yön artık EAC'dir. İki sistemi ayrıntılı kıyaslayan EAC ile GOST farkı içeriğimiz, hangi ürünün hangi rejime tabi olduğunu netleştirir.

Hangi Ürünler Zorunlu Kapsamda?

Zorunluluk, ürünün ait olduğu TR CU düzenlemesinden doğar. Geniş bir yelpaze EAC kapsamına girer:

• Makine ve ekipmanlar, kaldırma araçları, asansörler
• Alçak gerilim elektrikli cihazlar ve elektromanyetik uyumluluk gerektiren ürünler
• Gaz yakan cihazlar ve basınçlı ekipmanlar
• Patlayıcı ortamda çalışan (Ex) ekipmanlar
• Gıda ürünleri, ambalaj ve gıdayla temas eden malzemeler
• Kozmetik ve parfümeri ürünleri
• Tekstil, hazır giyim ve ayakkabı
• Çocuk ürünleri ve oyuncaklar
• Kişisel koruyucu donanımlar (KKD)

Ürününüzün kapsam içinde olup olmadığını belirleyen ilk veri, Gümrük Tarife (GTİP) numarasıdır. Aynı GTİP altındaki bir ürün, kullanım amacına ve teknik özelliğine göre birden çok TR CU düzenlemesine aynı anda tabi olabilir; örneğin elektrikli bir makine hem alçak gerilim hem elektromanyetik uyumluluk düzenlemesini birlikte karşılamak zorunda kalabilir. Kapsam analizinin doğru yapılması, ileride çıkacak eksik belge sorununun önüne geçer. Avrupa pazarı için zorunlu ürünleri merak ediyorsanız CE açısından zorunlu ürün grupları içeriğimiz karşılaştırma için iyi bir başlangıçtır; iki listenin mevzuat dayanağı birbirinden ayrıdır.

EAC Belgesi Nasıl Alınır?

Süreç, ürünün teknik niteliğine ve tabi olduğu düzenlemeye göre şekillenir. DİM Danışmanlık olarak yönettiğimiz genel adımlar şunlardır:

1. Teknik düzenlemenin belirlenmesi: Ürünün GTİP kodu üzerinden hangi TR CU kapsamına girdiğinin tespiti.
2. Belgelendirme şemasının seçimi: Sertifika mı, Deklarasyon mu gerektiğine risk seviyesine göre karar verilmesi.
3. Teknik dosyanın hazırlanması: Teknik pasaport, Rusça kullanım kılavuzu, test raporları ve destekleyici evrakların derlenmesi.
4. Yetkili temsilcinin atanması: Birlik içinde yerleşik bir yetkili temsilcinin (Authorized Representative) görevlendirilmesi.
5. Test ve denetim: Gerekli hallerde numunenin akredite laboratuvarda test edilmesi ve/veya üretim tesisinin denetlenmesi.
6. Belgenin düzenlenmesi ve tescili: Adımlar tamamlanınca belgenin akredite kuruluşça düzenlenip resmi sicile kaydedilmesi.

Belgeye mi ihtiyacınız var? Danışmanımızla ücretsiz görüşün

Başvuru İçin Gerekli Belgeler

Başvuruda genellikle istenen temel evraklar şunlardır:

• Başvuru formu
• Ürünün teknik tanımı ve pasaportu
• Rusça kullanım kılavuzu
• Mevcut test raporları ve sertifikalar (ISO, CE vb.)
• İmalatçının faaliyet belgesi ve vergi levhası
• Gümrük Tarife (GTİP) numarası
• Avrasya tarafındaki yetkili temsilci sözleşmesi

Geçerlilik Süresi ve Maliyet Kalemleri

EAC belgeleri sabit bir süreye bağlı değildir. Şemaya göre tek sevkiyat (parti bazlı) için ya da seri üretimde 1, 3 veya 5 yıllık periyotlar için düzenlenebilir. Süre uzadıkça, özellikle Sertifika türünde, yıllık gözetim yükümlülüğü gündeme gelebilir.

Süre seçimi ihracat planınıza göre değişir. Tek seferlik bir sevkiyat yapacaksanız parti bazlı belge yeterli olurken, düzenli ihracat hedefleyen üreticiler için çok yıllık seri üretim belgesi daha ekonomiktir. Belgenin geçerlilik süresi dolduğunda yenileme gerekir; süresi biten bir belgeyle yapılan sevkiyat gümrükte kabul görmez. Belge sona ermeden yenileme sürecini başlatmak, ihracat takvimindeki olası kesintiyi baştan önler.

Maliyet tarafında tek bir rakam vermek doğru olmaz; toplam tutar şu kalemlerin bileşimidir:

• Belgelendirme türü (Sertifika ya da Deklarasyon)
• Ürünün tabi olduğu TR CU düzenlemesi sayısı
• Numune testi ve laboratuvar ücretleri
• Fabrika denetimi gerekip gerekmediği
• Çeviri ve teknik dosya hazırlık iş yükü
• Yetkili temsilci ve tescil giderleri

Kalem bazında detaylı bir çerçeve için EAC belgesi fiyatını etkileyen faktörleri açıkladığımız içeriğe göz atabilirsiniz. İşletmenize özel net teklif, ürün ve hedef regülasyon netleştikten sonra çıkarılır.

Türkiye'den EAC Belgesi Almak

Türkiye'deki üreticiler EAC belgesini, Birlik içinde yerleşik akredite kuruluşlar aracılığıyla alır. İhracatçının Rusya'ya ya da bir başka üye ülkeye fiziken gitmesi şart değildir; Deklarasyon yolunda süreç tamamen uzaktan ilerleyebilir. Sertifika türünde ise yüksek riskli ürünlerde denetçilerin üretim tesisini yerinde görmesi gerekebilir; denetim böyle hallerde Türkiye'deki fabrikada gerçekleşir.

Türk üreticilerin en sık takıldığı üç nokta şudur: ürünün doğru TR CU düzenlemesine yerleştirilememesi, teknik dosyanın eksik ya da Rusça çevirisinin yetersiz hazırlanması ve yetkili temsilci atamasının atlanması. Üçü de başvurunun reddine ya da gümrükte beklemeye yol açar. Doğru kurgulanan bir dosya, ilk denetimde olumlu sonuç alma şansını belirgin biçimde yükseltir.

• Yanlış sınıflandırma: GTİP kodu hatalı okunduğunda yanlış şema ve yanlış test seti seçilir.
• Eksik teknik dosya: Pasaport, kılavuz veya test raporlarındaki boşluklar süreci en baştan tıkar.
• Temsilci atanmaması: Birlik içinde yerleşik yetkili temsilci olmadan başvuru kabul edilmez.
• Çeviri yetersizliği: Rusça kullanım kılavuzunun teknik dili tutarsızsa belge düzenlenmez.

EAC ile CE Süreçlerini Birlikte Yürütmek

Aynı ürünü hem Avrupa hem Avrasya pazarına satan üreticiler iki ayrı dosyayla karşılaşır. CE süreci AB direktiflerine, EAC süreci ise TR CU düzenlemelerine dayanır; test gereklilikleri kısmen örtüşse de belgeler birbirinin yerine geçmez. Yine de elde hazır CE test raporları bulunması, EAC teknik dosyasının hazırlanmasını hızlandırabilir, çünkü bazı emniyet testleri tekrar kullanılabilir nitelikte olabilir.

İki süreci paralel yürütmenin avantajı, ürün dokümantasyonunun tek elde toplanması ve çevirilerin ortak yönetilmesidir. İhracat hedefi her iki bölgeyi de kapsıyorsa, başvuruları en baştan birlikte planlamak hem zaman hem maliyet açısından mantıklıdır. İki belgenin teknik ve hukuki farklarını derinlemesine görmek isteyen üreticiler için EAC belgesi ve CE işareti arasındaki temel farklar içeriği iyi bir başvuru kaynağıdır.

Danışman ile Belgelendirici Aynı Şey Değildir

İhracatçıların en sık karıştırdığı nokta tam da burasıdır. DİM Danışmanlık bir danışmanlık firmasıdır; doğru TR CU düzenlemesini belirler, teknik dosyayı kurar, çevirileri ve temsilci atamasını koordine eder, süreci baştan sona yönetir. Belgeyi ise bağımsız ve akredite bir belgelendirme kuruluşu düzenler. İki rolün ayrı kalması, değerlendirmenin tarafsızlığını ve belgenin geçerliliğini güvence altına alır.

EAC işaretini AB'nin CE işaretiyle karıştırmamak gerekir. İki işaret ayrı pazarları, ayrı mevzuatları temsil eder; biri diğerinin yerine geçmez. Bir ürünün hem CE hem EAC taşıması, iki ayrı süreçle iki ayrı belgeye sahip olması anlamına gelir. Aradaki ayrımı EAC belgesi ve CE işareti arasındaki temel farklar içeriğinde adım adım ele aldık.

Avrasya pazarına ilk kez açılıyor olabilir ya da var olan belgenizi yenilemek isteyebilirsiniz; her iki durumda da doğru şema seçimi ve eksiksiz teknik dosya, sürecin gümrükte takılmadan tamamlanmasını belirler. Uzman ekibimizle iletişime geçerek ürününüze özgü yol haritasını çıkarabilirsiniz.