İSG Nedir? İSG Belgesi Nasıl Alınır?

Teknolojik ilerlemeler ve hızlı sanayileşme süreci, iş yerlerinde çalışan kişileri olumsuz etkileyecek birtakım sorunları da beraberinde getirdi.

İş Sağlığı ve Güvenliği Nedir?

İSG –diğer adıyla İş Sağlığı ve Güvenliği- kanun ve yönetmelikler ile iş ve işçi sağlığını korumaya yönelik uygulamaların tamamıdır. Bir tedbirler dizisi olan İSG, işin her aşamasındaki riskleri kısa ve uzun vadede ortadan kaldırmayı amaçlar. İş Sağlığı ve Güvenliği, daha sağlıklı bir çalışma ortamı kurmak adına birden çok disiplini birlikte kullanır; mühendislik, tıp, sosyoloji ve psikoloji gibi alanlarla iç içe geçmiştir.

Kısaca İSG, bir işyerinde çalışanın canını ve sağlığını tehdit eden tehlikeyi önceden görüp önlemeyi hedefler. Kaza olduktan sonra tazminat ödemek değil, kaza hiç olmadan riski kaynağında yok etmek esas amaçtır. Yaklaşımın merkezinde önleme durur; ekipman, ortam, çalışma yöntemi ve insan davranışı birlikte ele alınır.

İSG Katip girişi için şuraya, kullanım kılavuzu ve ek bilgi için buraya göz atabilirsiniz.

İş sağlığı ve güvenliği ne işe yarar?

İSG, çalışma ortamının fiziki koşullarını dikkate alarak çalışanın karşılaşabileceği tehlikeleri giderme amacı taşır. Riskleri en aza indiren ve sağlıklı bir iş ortamını hedefleyen İSG, başlı başına bir bilim dalı kabul edilir. Alanın kapsamını şöyle özetleyebiliriz:

İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini yerine getirmek her organizasyon için zorunludur. Tedbirleri hiç almayan ya da eksik uygulayan işyerleri cezai yaptırımla karşılaşır. Alınması gereken önlemler ve ilgili yaptırımlar, 6331 sayılı İş Sağlığı ve İş Güvenliği kanuna göre uygulanır.

6331 Sayılı İSG Kanunu ve İşverenin Yükümlülükleri

Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliğinin çerçevesini 2012’de yürürlüğe giren 6331 sayılı Kanun belirler. Kanun; kamu ve özel sektör ayrımı yapmadan, tehlike sınıfına bakmaksızın bir işçi bile çalıştıran her işvereni kapsar. İşverene yüklenen sorumluluklar duvara belge asmakla bitmez; işyerinde canlı bir güvenlik yönetiminin kurulmasını şart koşar.

İşverenin öne çıkan başlıca yükümlülükleri şöyle sıralanır:

• Risk değerlendirmesi yaptırmak — işyerindeki tehlikeleri belirlemek ve önlem planı hazırlamak.
• İSG uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek — tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre.
• Çalışanlara İSG eğitimi vermek — işe girişte ve belirli aralıklarla tekrarlamak.
• Sağlık gözetimi sağlamak — işe giriş ve periyodik sağlık muayenelerini yaptırmak.
• Acil durum planları hazırlamak — yangın, tahliye, ilk yardım ekiplerini oluşturmak.
• İş kazası ve meslek hastalıklarını bildirmek — SGK’ya yasal süresi içinde kayıt geçmek.
• Kişisel koruyucu donanım temin etmek ve kullanımını denetlemek.

Kanunun mantığı önce tehlikenin tümüyle giderilmesi, mümkün değilse riskin kabul edilebilir düzeye indirilmesi üzerine kuruludur. İşveren bu adımları yazılı hale getirmek ve kayıtlarını denetimde ibraz etmekle sorumludur. Sürecin doğru kurgulanması için birçok işletme bir İSG danışmanlık firmasıyla çalışmayı tercih eder.

Risk Değerlendirmesi Nedir?

Risk değerlendirmesi, 6331 sayılı Kanun’un kalbidir. İşyerindeki tehlikelerin sistematik olarak tespit edilmesi, her tehlikenin ortaya çıkma olasılığı ile vereceği zararın büyüklüğünün ölçülmesi ve önlemlerin önceliklendirilmesi anlamına gelir. Değerlendirmeyi, işverenin oluşturduğu bir ekiple birlikte İSG uzmanı ve işyeri hekimi yürütür.

Risk değerlendirmesinin yenilenme süresi, işyerinin tehlike sınıfına göre değişir. Büyük bir kaza, teknoloji değişikliği ya da yeni bir üretim hattı gibi durumlarda ise süresi beklenmeden güncellenmesi gerekir. Tehlike sınıflarına göre azami yenileme aralıkları aşağıdaki gibidir:

İyi hazırlanmış bir risk değerlendirmesi, kâğıt üzerinde kalan bir formalite değil, işyerini gerçekten güvenli kılan yol haritasıdır. Ölçülen her risk için sorumlu, termin ve bütçe belirlenir; uygulama sahada takip edilir.

İSG Uzmanı ve İşyeri Hekimi

Kanun, belirli işyerlerinde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmeyi zorunlu tutar. İkisi birlikte işyerinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin omurgasını oluşturur. İş güvenliği uzmanı tehlikeleri saha tarafında yönetirken, işyeri hekimi çalışanların sağlığını takip eder ve meslek hastalıklarının erken tespitini üstlenir.

İSG uzmanlarının çalışma alanları, iş faaliyetlerinin insan sağlığı için tehlike doğurabildiği sektörleri kapsar. Uzmanlar farklı kurum ve kuruluşlarda görev alabilir; alışveriş merkezleri, yüksek yapılar ve inşaat sahaları bunların başında gelir. Gıdadan sağlık sektörüne, acil durum birimlerinden ağır sanayiye kadar geniş bir yelpazede iş güvenliği uzmanına ihtiyaç duyulur.

İSG uzmanının temel görevi insan sağlığını risklere karşı korumaktır. Uzman, ilgili standartlara uyumu denetler ve işletmeye yol gösterir. Doğru ekipman kullanımını teşvik ederek hem çalışanın sağlığını güvence altına alır hem de işin verimli yürümesine katkı sunar. Rolün ayrıntısı ve görev tanımı için iş sağlığı ve güvenliği uzmanı sayfasını inceleyebilirsiniz.

İş sağlığı ve güvenliği uzmanı a b c nedir?

İş güvenliği uzmanları A, B ve C olmak üzere üç ayrı belge sınıfında görev yapar. Sınıfı belirleyen ölçüt, denetlenecek işyerinin taşıdığı risk düzeyidir.

A sınıfı iş sağlığı ve güvenliği uzmanı, en üst yetkiye sahip uzmandır; az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli ayrımı gözetmeksizin her sınıftaki işyerinde çalışabilir. Çok tehlikeli işyerlerinde ise yalnızca A sınıfı uzman görevlendirilebilir.

B sınıfı iş sağlığı ve güvenliği uzmanı, az tehlikeli ve tehlikeli sınıftaki işyerlerinde görev alır. Süreçlerin mevzuata uygunluğunu denetler; daha sağlıklı ve verimli bir çalışma düzeni için işverene öneri geliştirir.

C sınıfı iş sağlığı ve güvenliği uzmanı, yalnızca az tehlikeli işyerlerinde görevlendirilir. Çalışma ortamını yerinde inceler ve bulgularını yetkililere raporlar.

İş sağlığı ve güvenliği uzmanı kaç kişiye bakabilir?

Kanuna göre bir işyerine tam zamanlı atanan iş sağlığı ve güvenliği uzmanı, başka bir işyerinde İSG uzmanı olarak görev yapamaz. Kısmi süreli (part time) çalışan İSG uzmanları ise mesai saatleri elverdiği ölçüde birden fazla işyerinde görev üstlenebilir.

Kimler iş güvenliği uzmanı olabilir?

İş güvenliği uzmanı olabilecek kişiler, 29 Aralık 2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik ile tanımlanmıştır. Buna göre şu kişiler uzman olabilir:

• Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi mezunları
• İş sağlığı ve güvenliği bölümü (lisans/ön lisans) mezunları
• Teknik elemanlar

Teknik eleman kapsamında teknik öğretmenler ile fizikçi, kimyager ve biyolog unvanlı kişiler yer alır. Yukarıdaki şartları taşıyan adaylar, 220 saatlik eğitim programını (en az 180 saat teorik + 40 saat uygulama) tamamlayıp Bakanlık sınavını geçtikten sonra iş güvenliği uzmanı olmaya hak kazanır. Çok tehlikeli işlerde çalışan saha personeli için ayrıca Mesleki Yeterlilik Belgesi (MYK) aranır.

Tehlike Sınıfları: Az Tehlikeli, Tehlikeli, Çok Tehlikeli

Her işyeri, yaptığı işin niteliğine göre üç tehlike sınıfından birine girer. Sınıflandırma, İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’ne göre NACE faaliyet koduyla belirlenir. İşyerinin tehlike sınıfı; İSG uzmanının sınıfından risk değerlendirmesi süresine, eğitim saatlerinden hekimin çalışma süresine kadar pek çok yükümlülüğü doğrudan etkiler.

Sınıf yükseldikçe işverenin sorumluluğu ve gözetimin sıklığı artar. Çok tehlikeli sınıftaki bir inşaat şantiyesi ile az tehlikeli bir muhasebe ofisi aynı kefeye konmaz; her biri kendi risk profiline uygun bir güvenlik yönetimi kurar.

İSG ile ISO 45001 Arasındaki İlişki

İSG yasal bir zorunluluktur; ISO 45001 ise gönüllü bir yönetim sistemi standardıdır. 6331 sayılı Kanun asgari yasal çerçeveyi çizerken, ISO 45001 aynı çerçeveyi uluslararası kabul gören sistematik bir yapıya dönüştürür. İkisi çelişmez; tam tersine ISO 45001, yasal yükümlülükleri sürekli iyileşen bir döngü içinde yönetmenin yolunu açar.

Kanuna uyum bir taban, ISO 45001 ise o tabanın üzerine kurulan disiplinli bir çatıdır. Uluslararası ihalelerde, büyük tedarik zincirlerinde ve kurumsal denetimlerde ISO 45001 belgesi çoğu zaman aranan bir güven göstergesidir. Standardın kapsamı, PUKÖ döngüsü ve belgelendirme süreci hakkında ISO 45001 nedir sayfasında ayrıntılı bilgi bulabilir, maliyet kalemlerini ISO 45001 belgesi fiyatı sayfasından değerlendirebilirsiniz.

İSG Belgesi nedir, nasıl alınır?

İş güvenliği uzmanlığı belgesi, bir kişinin iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmaya yasal olarak yetkili olduğunu gösteren sertifikadır. Belgeyi almak isteyen adaylar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş bir eğitim kurumunda programı tamamlar.

Belgeye mi ihtiyacınız var? Danışmanımızla ücretsiz görüşün

Yukarıdaki belgelerden birini almak isteyen aday, eğitimi tamamladıktan sonra Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın açtığı sınava girer ve geçer not almak zorundadır. Sınavı geçen aday, iş güvenliği uzmanı sıfatıyla kamu veya özel sektörde çalışmaya başlar. İşyerinin kendi uyum belgesini alma adımları içinse İSG sertifikası nasıl alınır sayfasını inceleyebilirsiniz.

İSG, iş ve çalışan güvenliğinin temelini oluşturur. Her organizasyonun faaliyetlerini İSG mevzuatına uyumlu biçimde sürdürmesi gerekir.

İSG İhlalinde Ceza ve Sorumluluk

İSG yükümlülüklerini yerine getirmemenin karşılığı yalnızca idari para cezasıyla sınırlı değildir. 6331 sayılı Kanun, her ihlal için ayrı işleyen idari yaptırımlar öngörür; risk değerlendirmesi yapmamak, uzman veya hekim görevlendirmemek, eğitim vermemek gibi eksiklerin her biri ayrı cezaya tabidir ve çoğu ihlalde ceza tekrarlandıkça katlanır.

Para cezasının ötesinde asıl ağır sonuç, bir iş kazası yaşandığında ortaya çıkar. Gerekli tedbirlerin alınmadığı kanıtlanırsa işveren; SGK’nın rücu davaları, çalışanın maddi-manevi tazminat talepleri ve ihmalin ağırlığına göre cezai sorumlulukla karşılaşabilir. İSG’ye uyum, bir maliyet kalemi değil, işletmenin hem çalışanını hem de kendini koruyan bir güvencedir.

DIM Danışmanlık ile İSG Sürecini Doğru Kurun

DIM Danışmanlık, iş sağlığı ve güvenliği süreçlerinizi kuran, yöneten ve sizi doğru adrese yönlendiren bir danışmanlık firmasıdır. Risk değerlendirmesinin planlanmasından uzman ve hekim görevlendirme kurgusuna, eğitim programlarından ISO 45001 yönetim sistemi kurulumuna kadar tüm süreçte yanınızdadır. Amacımız, işletmenizin yasal yükümlülüklerini eksiksiz ve sürdürülebilir biçimde karşılamasıdır.

Bağımsızlık ilkesi gereği bir kuruluş hem danışmanlık verip hem de aynı işletmeye belge düzenleyemez. DIM Danışmanlık bu ayrımı gözeterek sürecinizi hazırlar, sizi akredite kuruluşun denetimine hazır hale getirir ve doğru belgelendirme kuruluşuna yönlendirir. Böylece hem tarafsızlık korunur hem de belgeniz geçerliliğini sağlam bir zemine oturtur.

Belgeye mi ihtiyacınız var? Danışmanımızla ücretsiz görüşün