ISO 27701 Nedir? Gizlilik Bilgi Yönetim Sistemi (PIMS) Rehberi

ISO/IEC 27701:2025, kuruluşların kişisel veri işleme faaliyetlerindeki gizlilik risklerini yönetmesi için gereklilikler ve uygulama rehberi sunar. PIMS, Privacy Information Management System ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede Gizlilik Bilgi Yönetim Sistemi olarak kullanılır. 2025 sürümü bağımsız bir yönetim sistemi standardıdır.

ISO 27701 Nedir? Gizlilik Bilgi Yönetim Sistemi (PIMS) Rehberi

Rehber, standardın teknik kapsamını, veri sorumlusu ve işleyen rollerini, kontrol eklerini ve ISO 27001 ile ilişkisini açıklar. Kuruma özel hazırlık, denetim ve teklif adımları için ISO 27701 belgelendirme ve danışmanlık sürecini inceleyebilirsiniz.

ISO 27701:2019 ile 2025 Arasındaki Temel Fark

2019 sürümü, ISO 27001 ve ISO 27002'ye gizlilik gereklilikleri ekleyen bir uzantıydı. Ekim 2025'te yayımlanan ikinci sürüm, bağımsız PIMS yapısına geçti. Bu nedenle eski dokümanlarda yer alan “27001 olmadan 27701 olmaz” açıklaması güncel standardın genel şartı olarak kullanılamaz.

Standardın değiştirilmesi ile kuruluşunuzun mevcut sertifikasının geçiş takvimi ayrı konulardır. 2019 belgeniz varsa hangi tarihte, hangi değerlendirmeyle 2025 sürümüne geçileceğini belgelendirme kuruluşunuzdan doğrulayın.

ISO 27001 ile Nasıl Birlikte Kullanılır?

ISO 27001 bilgi güvenliğini, ISO 27701 kişisel veri işleme bağlamındaki gizlilik yönetimini ele alır. Ortak yönetim sistemi yapısı, planlama ve denetim gibi süreçlerin birlikte yürütülmesine elverişlidir. Ancak entegrasyon imkânı, 2025 sürümünde ISO 27001 belgesinin zorunlu olduğu anlamına gelmez.

PIMS'in bağımsız olması bilgi güvenliği önlemlerini gereksiz kılmaz. Kişisel verinin işlendiği sistemler, erişim yetkileri ve olay kayıtları gizlilik riskleriyle birlikte değerlendirilir. Güvenlik tarafının kapsamını ISO 27001 rehberinde, uygulama mantığını ise bilgi güvenliği sistemi açıklamasında bulabilirsiniz.

PII Sorumlusu ve PII İşleyeni Ayrımı

ISO 27701, kişisel veriyi (PII, Personally Identifiable Information) işleyen kurumları iki role ayırır. Hangi kontrollerin sizi bağladığı bu role göre değiştiğinden ayrımı doğru yapmak gerekir.

PII Sorumlusu (Controller): Kişisel verinin hangi amaçla ve nasıl işleneceğine karar veren taraftır. Örneğin müşterisinden veri toplayan bir e-ticaret markası, işleme amaçlarını ve araçlarını belirleyen veri sorumlusudur. KVKK terminolojisinde "veri sorumlusu", GDPR'da "controller" karşılığı gelir.

PII İşleyeni (Processor): Veriyi sorumlu adına, onun talimatıyla işleyen taraftır. Bulut altyapısı sağlayan bir SaaS firması ya da adına bordro işleyen bir hizmet sağlayıcı bu roldedir. KVKK'daki "veri işleyen", GDPR'daki "processor" ile örtüşür.

Kurumlar çoğu zaman aynı anda her iki rolü de taşır. Bir yazılım şirketi kendi çalışan verisi için sorumlu, müşterisinin verisini barındırdığında ise işleyen olabilir. ISO 27701, her rol için ayrı ek kontrol setleri sunar; hangilerinin uygulanacağı kurumun konumuna göre belirlenir.

Zincir çoğu zaman burada bitmez. Bir işleyen, aldığı işi bir alt işleyene (bulut sağlayıcı, altyapı firması) devrettiğinde sorumluluk yeniden dağılır. Standart tam da bu geçişleri disiplin altına alır: alt işleyenle yapılan sözleşme, veri aktarım kayıtları ve işleme sonrası verinin akıbeti kayıt altına alınır. Böylece kişisel veri, elden ele geçerken bile izlenebilir kalır.

2025 Sürümünde Annex A ve Annex B

Eski sürümdeki “Annex A yalnız sorumlu, Annex B yalnız işleyen” ayrımı 2025 metnine taşınmamalıdır. Güncel sürümde Annex A, sorumlular ve işleyenler için kontrol amaçlarını ve kontrolleri; Annex B ise uygulama rehberini içerir.

ISO 27701:2025 eklerinin okuma amacı
Ekİçerik
Annex APII sorumluları ve işleyenleri için PIMS kontrol amaçları ve kontrolleri
Annex BSorumlular ve işleyenler için uygulama rehberi
Annex DGDPR ile eşleştirme
Annex F2019 sürümüyle karşılaştırma

Hangi kontrollerin uygulanacağına karar verirken kuruluşun rolü, işleme faaliyetleri ve riskleri birlikte ele alınır. Ekteki başlığı görmek tek başına uygunluk kanıtı değildir; seçimin gerekçesi ve uygulama kaydı da gerekir. Ayrıntılı madde çalışmasında kullanılan standardın sürümü doğrulanmalıdır.

GDPR ve KVKK ile Eşleşme

ISO 27701:2025 içindeki Annex D, kontrollerle GDPR arasında eşleştirme sunar. Eşleştirme, uygulama kayıtlarını ilgili yükümlülükle birlikte değerlendirmeye yardımcı olur; düzenlemenin bütün şartlarının karşılandığını tek başına göstermez.

KVKK açısından da mantık aynıdır. Türkiye'deki veri sorumluları için KVKK'nın getirdiği aydınlatma, uygun işleme şartı, veri güvenliği ve varsa VERBİS yükümlülükleri, PIMS kontrolleriyle sistematik biçimde takip edilebilir hale gelir. Standart tek başına bir uyum kanıtı değildir; ancak uyumu ispatlamayı ve sürdürmeyi çok daha düzenli kılar. KVKK ile bilgi güvenliği arasındaki bağın neden bu kadar belirleyici olduğunu KVKK uyumluluğu için ISO 27001 neden hayati yazımızda inceledik; bilgi güvenliğiyle ilgili tamamlayıcı açıklamalar için o içeriğe göz atabilirsiniz.

ISO 27701 Gereklilikleri

PIMS kurmak, dokümantasyonla başlayıp denetimle biten bir süreçtir. Ana gereklilikleri şöyle sıralayabiliriz:

  • Yönetim sistemi: PIMS bağımsız kurulabilir veya mevcut yönetim sistemleriyle entegre yürütülebilir.
  • Kapsam tanımı: Hangi kişisel verilerin, hangi süreçlerde ve hangi rolle (sorumlu/işleyen) işlendiği net biçimde belirlenir.
  • Gizlilik risk değerlendirmesi: Kişisel veriye özgü riskler analiz edilir; veri sahibine yönelik etkiler dikkate alınır.
  • Rol bazlı kontroller: Annex A kontrolleri ve Annex B uygulama rehberi, rol ve riskler dikkate alınarak değerlendirilir.
  • Politika ve prosedürler: İşleme şartları, ilgili kişi talepleri, ihlal bildirimi ve saklama süreleri yazılı hale getirilir.
  • İç denetim ve gözden geçirme: Sistem düzenli aralıklarla iç denetimden geçer ve üst yönetim gözden geçirmesiyle değerlendirilir.

Denetimde yalnızca dokümanların varlığı değil, uygulamayı gösteren kayıtlar da değerlendirilir. Denetim kapsamı ve sonrasındaki gözetim planı, seçilen belgelendirme kuruluşunun programında netleştirilir.

Kimler İçin?

PIMS, kişisel veri işleyen her ölçekten kurum için anlamlıdır. Özellikle veri hacmi yüksek ya da hassas veri işleyen sektörlerde öne çıkar:

  • Yazılım ve SaaS firmaları: Müşteri verisini barındıran ve işleyen bulut hizmet sağlayıcıları.
  • Sağlık kuruluşları: Hasta kayıtları ve özel nitelikli sağlık verisi işleyen hastane ve klinikler.
  • Finans ve sigorta: Finansal profil ve kimlik verisi yöneten bankalar, fintech ve sigorta şirketleri.
  • Çağrı merkezleri: Yüksek hacimde müşteri iletişim verisi işleyen operasyonlar.
  • E-ticaret: Adres, ödeme ve alışveriş geçmişi verisi toplayan çevrimiçi satıcılar.

Uluslararası müşteriyle çalışan ya da yurt dışına veri aktaran kurumlar için standart, gizlilik uygulamalarını kayıtlarla açıklamayı destekler; hukuki uygunluğu tek başına garanti etmez. Tedarik zincirinde işleyen konumundaki firmalar, müşterilerinin sözleşmelerindeki gizlilik ve belge beklentilerini kontrol etmelidir.

ISO 27701'in Faydaları

Standardın sunduğu değeri birkaç başlıkta toplayabiliriz:

  • Düzenlemelere hazırlık: KVKK ve GDPR yükümlülüklerini dağınık notlar yerine denetlenebilir tek çerçevede toplar.
  • Güven ve itibar: Müşteri ve iş ortaklarına kişisel veriyi ciddiye aldığınızı bağımsız bir sertifikayla gösterir.
  • Tedarik avantajı: İşleyen firmalar için ihale ve sözleşme süreçlerinde bir yeterlilik kanıtı işlevi görür.
  • Riskin görünürlüğü: Gizlilik ihlallerini ortaya çıkmadan önce fark etmeyi ve önlemeyi kolaylaştırır.
  • Bütünleşik yönetim: Bilgi güvenliği ile gizliliği ayrı ayrı değil, tek sistemde yönetmeyi mümkün kılar.

Uygulamadan Belgelendirmeye Geçiş

Teknik kapsam netleştiğinde kuruluştaki süreç sahipleri, mevcut kayıtlar ve eksikler üzerinden hazırlık planı yapılır. Danışman hazırlığı destekler; belge kararı bağımsız belgelendirme kuruluşuna aittir. Kuruma özgü süre ve maliyet, kapsam görülmeden kesinleştirilemez.

Kaynaklar

Sıkça Sorulan Sorular

ISO/IEC 27701:2025, kişisel veri işleme süreçlerindeki gizlilik risklerini yönetmek için kullanılan bağımsız yönetim sistemi standardıdır. PIMS, Privacy Information Management System, yani Gizlilik Bilgi Yönetim Sistemi anlamına gelir.

2025 sürümü için hayır. ISO 27701 bağımsız uygulanabilir veya ISO 27001 ile entegre yürütülebilir. 2019 sürümü uzantı olarak hazırlanmıştı; sürüm farkı nedeniyle eski ön koşul açıklaması güncel standarda genellenmemelidir.

PII sorumlusu, kişisel verinin işlenme amaç ve araçlarını belirler; işleyen, sorumlu adına ve talimatıyla işlem yapar. Kuruluş kendi çalışan kayıtlarında sorumlu, müşterisine sunduğu veri işleme hizmetinde işleyen olabilir. Rol, her faaliyet için ayrı değerlendirilir.

2025 sürümünde Annex A sorumlular ve işleyenler için PIMS kontrol amaçlarını ve kontrollerini, Annex B uygulama rehberini içerir. 2019 sürümündeki sorumlu/işleyen ek ayrımıyla aynı yapı değildir.

Hayır. PIMS hukuki yükümlülükleri takip etmeye ve uygulama kayıtlarını düzenlemeye yardımcı olabilir; sertifika otomatik mevzuat uygunluğu sağlamaz. İşleme şartı, aydınlatma, aktarım ve ilgili kişi hakları faaliyet özelinde ayrıca değerlendirilir.

Kişisel veri işleyen kamu, özel sektör ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar dahil farklı ölçeklerde uygulanabilir. Kapsam, sektör etiketinden önce işleme faaliyetleri ve sorumlu/işleyen rolleriyle belirlenir.

Belge kararını bağımsız belgelendirme kuruluşu verir. Danışman sistemin kurulması ve denetime hazırlığı destekler; ISO da sertifika düzenlemez. Akredite belge isteniyorsa belgelendiricinin ilgili kapsamı doğrulanır.

Kapsam ve uygulama kayıtları hazırlanır, iç değerlendirme yapılır ve bağımsız kuruluşun programına göre denetime girilir. Ayrıntılı hazırlık, teklif ve gözetim planı ISO 27701 belgelendirme hizmeti kapsamında belirlenir; her kurum için tek süre varsayılmaz.