AS9100 Belgesi Fiyatı Neye Göre Belirlenir?
AS9100 Belgesi Fiyatını Belirleyen Ana Kalemler
AS9100 belgesinin maliyeti tek bir liste fiyatına sığmaz; toplam bedel, firmanın kapsamına ve seçtiği akredite belgelendirme kuruluşunun denetim adam-gün hesabına göre şekillenir. Havacılık, uzay ve savunma tedarik zincirinde çalışan bir üretici ile tek bir parça grubu işleyen atölye aynı bedeli ödemez. Fiyatı doğru okumanın yolu, önce hangi kalemlerin masaya geldiğini görmekten geçer.
Standardın ne olduğunu, ISO 9001'in tamamını nasıl kapsadığını ve sürecin adımlarını AS9100 belgesinin kapsamı ve nasıl alındığı sayfasında ayrıntılı bulabilirsiniz. Burada odağımız yalnız maliyet: parayı hangi başlıklar belirler, danışman ile belgelendirici arasındaki ücret ayrımı nasıl işler.
Danışmanlık firması belge düzenlemez; hazırlığı yürütür, dosyayı kurar ve firmayı doğru yetkili kuruluşa yönlendirir. AS9100 belgesini yalnızca akredite bir belgelendirme kuruluşu düzenler ve belgeli firma IAQG'nin OASIS veritabanına kaydedilir. Somut TL rakamı için kapsamınızı netleştirip akredite kuruluştan teklif almanız şarttır. DIM Danışmanlık, hazırlık ve ön değerlendirme tarafını üstlenir.
AS9100 Maliyet Kalemleri Tablosu
Yürüttüğümüz projelerde toplam maliyet üç ana koldan gelir: belgelendirme denetim ücreti, hazırlık ve danışmanlık, bir de sistemin işletme içi kurulum gideri. Aşağıdaki tablo her kalemin neyi kapsadığını ve ücretin kimden geldiğini ayırır. AS9100, ISO 9001'in tamamını içerdiği için iki başlık genelde birbirinden ayrı ele alınmaz; havacılığa özgü ek şartlar ise denetim süresini uzatan asıl etkendir.
| Maliyet Kalemi | Neyi Kapsar | Ücret Kimden Gelir |
|---|---|---|
| Belgelendirme denetimi | Stage 1 ve Stage 2 denetim, adam-gün ücreti, OASIS kayıt işlemleri | Akredite belgelendirme kuruluşu |
| Kapsam ve saha | Ürün/proses kapsamının genişliği, saha sayısı, seyahat gideri | Kapsamı firma tanımlar, ücret kuruluşa yansır |
| Personel sayısı | IAQG denetim süresi tablolarına göre adam-gün hesabı, vardiya düzeni | Akredite belgelendirme kuruluşu |
| Mevcut ISO 9001 durumu | İşleyen bir kalite sistemi varsa hazırlık kısalır, entegre denetim gündeme gelir | Hazırlık tarafını danışman, denetimi kuruluş üstlenir |
| Havacılığa özgü ek sistemler | Risk yönetimi, konfigürasyon yönetimi, izlenebilirlik, sahte parça önleme, FAI, ürün emniyeti | Kurulumu firma/danışman, denetimi kuruluş |
| Hazırlık / danışmanlık | Boşluk analizi, dokümantasyon, iç tetkik kurgusu, denetime hazırlık | Danışmanlık firması |
| Yıllık gözetim denetimi | 2. ve 3. yıl ara denetimler, üç yıllık döngü | Akredite belgelendirme kuruluşu |
Kapsam ve Saha Sayısı Fiyatı Nasıl Değiştirir?
Kapsam, AS9100 fiyatının kilididir. Denetçi, kapsam bildiriminizdeki ürün ve proses ailelerinin tamamını görmek ister; kapsam genişledikçe denetim süresi ve onunla birlikte ücret yükselir. Tek bir üretim hattı ile hem talaşlı imalat hem montaj hem özel proses barındıran bir tesis çok farklı bedel öder.
Saha sayısı ikinci belirleyicidir. Coğrafi olarak dağınık lokasyonları olan firmalarda her saha ayrı seyahat ve ayrı denetim günü demektir. Havacılıkta kaynak, ısıl işlem ve kaplama gibi özel proseslerin müşteri şartıyla NADCAP akreditasyonu da gerektirmesi, kapsamı ve dolaylı maliyeti ek olarak büyütür.
- Dar ve tek proses kapsam: en düşük adam-gün, tek saha denetimi çoğu zaman yeterli.
- Çok ürün ailesi + özel proses: Stage 1 ve Stage 2 belirgin uzar, adam-gün artar.
- Çok saha, dağınık lokasyon: her saha için ayrı denetim günü ve seyahat.
- Taşeron yoğun tedarik yapısı: kapsam tanımı netleşmeden sağlıklı teklif çıkmaz.
Mevcut ISO 9001 Durumu Maliyeti Ne Kadar Düşürür?
AS9100, ISO 9001'in tüm şartlarını içinde barındırır; havacılığa özgü maddeler bunun üzerine eklenir. İşleyen ve olgun bir ISO 9001 sisteminiz varsa hazırlık yükünüz ciddi biçimde hafifler, çünkü proses yaklaşımı, doküman düzeni ve iç tetkik altyapısı zaten kuruludur. ISO 9001 kalite yönetim sistemi temelini kurmuş bir firma, AS9100 geçişinde yalnız sektöre özgü boşlukları kapatır.
İki standardın nerede ayrıştığını ve AS9100'ün hangi ek şartları getirdiğini AS9100 ile ISO 9001 arasındaki fark içeriğinden görebilirsiniz. Havacılık müşterisinin (OEM ya da üst kademe tedarikçi) sözleşmesi çoğu zaman AS9100'ü zorunlu koştuğu için, ISO 9001'i bir ara durak sayıp doğrudan AS9100 hedeflemek maliyet planlamasında daha gerçekçi olur.
Denetim Gün Sayısı ve Adam-Gün Hesabı
Belgelendirme ücretinin çekirdeği adam-gündür. Akredite kuruluşlar denetim süresini IAQG'nin havacılık şemasına ve zorunlu adam-gün tablolarına göre hesaplar; personel sayısı, vardiya adedi ve kapsam karmaşıklığı süreyi doğrudan büyütür. Denetim iki aşamada yürür: Stage 1'de dokümantasyon ve hazırlık olgunluğu incelenir, Stage 2'de sistemin sahada uygulanışı denetlenir.
Sık gördüğümüz hata, firmaların yalnız toplam rakama bakıp gözetim bedellerini atlaması. AS9100 belgesi üç yıl geçerlidir; ilk belgelendirmeden sonra 2. ve 3. yıllarda gözetim denetimi, üçüncü yılın sonunda yeniden belgelendirme gelir. Bütçeyi tek yıl değil, üç yıllık döngü üzerinden kurmak gerçek maliyeti görmenizi sağlar.
Danışman Ücreti ile Belgelendirici Ücreti Nasıl Ayrılır?
İki ödeme kalemini karıştırmak, teklifleri yanlış kıyaslamanın en yaygın sebebidir. Taraflar farklı işi yapar ve faturayı ayrı keser.
Belgelendirme kuruluşu ücreti
Denetimi yürüten, belgeyi düzenleyen ve firmayı OASIS'e kaydeden akredite kuruluşa ödenir. Adam-gün, saha, gözetim ve yeniden belgelendirme kalemleri burada hesaplanır. Kuruluş, bağımsızlığını korumak adına aynı firmaya hem danışmanlık hem denetim veremez.
Danışmanlık ücreti
Sistemi kurmaya ve firmayı denetime hazır getirmeye ödenir. Boşluk analizi, sahte parça önleme ve konfigürasyon yönetimi gibi ek şartların dokümantasyonu ile iç tetkik provası danışman tarafında yer alır. Danışman belge düzenlemez; süreci ve dosyayı yönetir, doğru akredite kuruluşa yönlendirir.
Belgeyi düzenleyen kuruluşun akreditasyon statüsünü doğrulamayı ihmal etmeyin; akreditesiz bir "belge" havacılık müşterisi tarafından reddedilir. Türkiye'deki bir kuruluşun geçerliliğini TÜRKAK akreditasyon sorgulama ekranından teyit edebilirsiniz.
OASIS Kaydı Maliyete Nasıl Girer?
AS9100 belgeli her firma IAQG'nin Online Aerospace Supplier Information System (OASIS) veritabanına kaydedilir; belgelendirme durumu, gözetim denetimi sonuçları ve uygunsuzluk bulguları burada dünya çapında görünür olur. Havacılık alıcıları tedarikçiyi sıklıkla doğrudan OASIS üzerinden doğruladığı için kayıt, belgenin görünürlüğü açısından kritik bir adımdır.
OASIS'e kayıt ve veri girişi işlemleri belgelendirme sürecinin parçasıdır ve akredite kuruluşun denetim ücreti içinde ele alınır. Ayrı bir "danışmanlık kalemi" değildir; firmanın OASIS profilinin doğru ve güncel tutulması ise hazırlık tarafında takip edilir.
Devlet Desteği Maliyeti Aşağı Çekebilir mi?
Belge ve danışmanlık giderlerinin bir bölümü, uygunluk şartlarını sağlayan firmalar için devlet destekleri kapsamında geri alınabilir. Havacılık ve savunma tedarik zincirine giren KOBİ'ler için destek, net maliyeti hissedilir biçimde düşürebilir. Hangi kalemlerin destek kapsamına girdiğini ve başvuru koşullarını ISO belgesi devlet desteği içeriğinden inceleyebilirsiniz.
Gerçekçi Bir Fiyat Teklifi Nasıl Alınır?
Sağlıklı teklif, doğru kapsam bilgisiyle başlar. Akredite kuruluş adam-gün hesabı yapabilmek için personel sayısını, saha adedini, ürün/proses kapsamını, vardiya düzenini ve havacılığa özgü hangi süreçlerin (FAI, özel proses, sahte parça kontrolü) devrede olduğunu sorar. Eksik veriyle alınan "tahmini" rakam, denetim aşamasında değişir.
Fiyat kalemlerini birbiriyle kıyaslamak isterseniz, ISO 9001'in maliyet mantığını gösteren ISO 9001 belgesi fiyat kalemleri sayfası iyi bir başlangıç noktasıdır; AS9100'de aynı adam-gün çerçevesi havacılık ek şartlarıyla genişler. Önce kapsamı netleştirin, sonra en az iki akredite kuruluştan teklif isteyin ve adam-gün ile gözetim bedellerini ayrı ayrı karşılaştırın. Yalnız toplam rakama bakmak yanıltır.
